گاه‌شمارى اشاره كرده است . براساس نوشته‌هاى حسن بن محمد قمى و ابو ريحان بيرونى تنها تفاوت اين گاه‌شمارى با گاه‌شمارى يزدگردى در بيست سال فاصلهء مبدأ آنهاست . كهن‌ترين سندى كه تاريخ گاه‌شمارى مجوسى دارد ، سكه‌اى است كه در دارابگرد ( در سال 26 مجوسى / 58 هجرى قمرى ) ضرب شده است . براساس مهمترين اسنادى كه تاريخ گاه‌شمارى مجوسى بر خود دارند ، اين گاه‌شمارى تا سالهاى پايانى قرن دوم هجرى در ميان اسپهبدان طبرستان رايج بوده است . آخرين سكه‌هاى اسپهبدان كه با گاه‌شمار مجوسى ضرب شده ، متعلق به سال 161 مجوسى / 197 هجرى است . به نوشتهء حسن بن محمد قمى اين گاه‌شمارى در قرن اوّل هجرى در قم نيز كاربرد داشته است و به نوشتهء ابو ريحان بيرونى مجوس ( زردشتيان ) خراسان و فارس و ماوراءالنهر اين گاه‌شمارى را با اختلاف زمانى پنج روز در موضع اندرگاه ، به كار مىبردند . 3 . گاه‌شمارى خراجى . اساس گاه‌شمارى كه از اواسط قرن چهارم هجرى قمرى به بعد و با عنوان گاه‌شمارى خراجى در ايران رواج يافت ، بر تصحيحى بود كه در قرن سوم هجرى ، براساس فرمانهاى متوكل ، و معتضد در گاه‌شمارى صورت گرفت و منجر به ابداع نوعى گاه‌شمارى شمسى شد . اين تصحيح خود براساس ابداعى صورت گرفت كه در اواخر دورهء ساسانى ، گاه‌شمارى خراجى دورهء ساسانى را پديد آورد . مبدأ گاه‌شمارى خراجى ، سال بيست و يكم پادشاهى خسرو پرويز ( حك 590 تا 628 ميلادى ) بوده است . سنجر كمالى ، بين التاريخين اين گاه‌شمارى را با چند گاه‌شمارى مشهور ديگر ارائه كرده است . با تطبيق بين التاريخين ذكر شده با مبدأ گاه‌شمارى ميلادى ، روز 19 مارس سال 611 ميلادى ، مقارن زمان اعتدال بهارى ، به عنوان مبدأ اين گاه‌شمارى به دست مىآيد . با درنظرگرفتن رواج گاه